Een kop dampende koffie op het aanrecht, het pak suiker ernaast. Voor velen is dit dagelijks ritueel vertrouwd, zelfs geruststellend. Toch klinkt de laatste tijd een nieuw geluid in de keuken: er bestaat een suiker die vrijwel even zoet smaakt, weinig calorieën bevat én geen insulinepieken veroorzaakt. Wat ooit onmogelijk leek, ligt nu ineens binnen handbereik. Maar waar komt deze ontwikkeling vandaan, en wat betekent dit voor mensen die hun gezondheid nauwlettend volgen?
Een suiker zonder de bekende pieken
Wie gewend is aan koffie of thee met gewone suiker, merkt direct het effect: even een opkikker, soms snel daarna een inzinking. Het is het gevolg van een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel. Wat nu opvalt, is dat onderzoekers een bijzondere suiker hebben ontdekt: tagatose. Deze stof lijkt bijna net zo zoet, maar levert maar een derde van de calorieën die in gewone suiker zitten.
Het meest opvallende: tagatose veroorzaakt geen insulinepieken. Bij consumptie wordt een groot deel van deze suiker in de dikke darm gefermenteerd. Slechts een klein percentage bereikt direct de bloedbaan. Voor mensen die hun bloedsuiker strak in de gaten moeten houden, zoals diabetici, is dit een verrassende kans.
Van zeldzaam en kostbaar naar schaalbaar en duurzaam
Tagatose klinkt nieuw, maar komt van nature in kleine hoeveelheden voor in bepaalde zuivelproducten en fruit. Lange tijd was de productie echter zo duur en omslachtig dat het product een niche bleef. De grootste hindernis? Het omzetten van grondstoffen naar voldoende tagatose bleek lastig.
Door een recente uitvinding met slijmzwamenzymen is dat beeld volledig veranderd. Wetenschappers hebben een enzym geïsoleerd, waarmee ze het productieproces bijna volledig kunnen sturen. Hierdoor haalt men tot wel 95 procent opbrengst uit de grondstof. Een praktisch verschil: tagatose wordt opeens betaalbaar en kan op grote schaal gemaakt worden, zonder onnodige verspilling.
Toepassing in het dagelijks leven
Een potje aardbeien jam, zelfgebakken cake of koffie met melk – stuk voor stuk traditioneel bereid met veel suiker. Hier kan tagatose uitkomst bieden: het is stabiel bij hoge temperaturen, wat het geschikt maakt voor bakken en koken. De smaak is vertrouwd zoet, zonder bittere nasmaak.
Ook op het gebied van mondgezondheid zijn er voorzichtige voordelen zichtbaar. Waar gewone suiker schadelijke bacteriën voedt, lijkt tagatose dit juist veel minder te doen. Eerste onderzoeken wijzen zelfs voorzichtig op een mild prebiotisch effect in de mond.
Veiligheid en toekomstverwachtingen
Voor wie zich zorgen maakt om veiligheid: zowel de WHO als de FDA beschouwen tagatose als veilig voor consumptie. Er zijn wel enkele kanttekeningen, bijvoorbeeld voor mensen met fructose-intolerantie, omdat het op een vergelijkbare manier in het lichaam verwerkt wordt. Toch onderscheidt tagatose zich opvallend van veel gangbare kunstmatige zoetstoffen waarover de laatste tijd twijfel is gezaaid.
De verwachting is dat de markt voor tagatose in de komende jaren sterk zal groeien. Producenten kijken nu al nieuwsgierig naar de mogelijkheden: een suiker die dichtbij de smaak en beleving van gewone suiker komt, maar mét minder calorieën en zonder grote schommelingen in het lichaam.
Langzaam verschuivende keuken
Het suikerpotje op tafel krijgt er onmiskenbaar een concurrent bij. Innovatie uit het lab komt straks letterlijk bij mensen thuis. Nog even, en wat decennialang vast lag – suiker is suiker – blijkt plots geen vanzelfsprekendheid meer. Het dagelijks ritueel blijft bestaan, maar de keuze is straks ruimer, en misschien wel verantwoorder.
