Een vertrouwde ochtend: het licht schijnt voorzichtig door de gordijnen terwijl het elektrische koffiezetapparaat zoemt op het aanrecht. Deze gewone handelingen draaien stilletjes op een samenspel van bronnen waarop men decennia vertrouwt. Maar ergens in 2025 is er achter de schermen iets veranderd, bijna ongemerkt. Onder het oppervlak van de dagelijkse routine verschuiven de fundamenten van hoe ons huis en leven van stroom worden voorzien – en dat brengt onverwachte mogelijkheden en vragen met zich mee.
Wind en zon schrijven geschiedenis in Europa
Voor het eerst zijn windenergie en zonne-energie binnen Europa samen goed voor een groter deel van de elektriciteitsproductie dan fossiele brandstoffen. Deze omslag markeert duidelijk een nieuw hoofdstuk: beide duurzame bronnen zorgden in 2025 samen voor 30% van alle opgewekte stroom in de Europese Unie, terwijl fossiele bronnen iets achterbleven met 29%. Wie een wandeling maakt langs velden met hoge windturbines of zonneparken aan de rand van het dorp, merkt: deze technologieën zijn geen zeldzaamheid meer maar dagelijkse kost geworden.
Snelle groei van zon en wind
De opmars van zonne-energie is opvallend snel. Al vier jaar op rij groeit dit aandeel met tenminste 20% per jaar, tot het nu 13% van alle EU-elektriciteit levert. Op heldere dagen zijn in veel buurten zonnepanelen zichtbaar op daken en schuren. Tegelijk staat windenergie voor bijna 17% van het totale stroomverbruik. Dat weersafhankelijke karakter is voelbaar: bij stevige wind draait het systeem op volle kracht, terwijl rustig weer tijdelijke dipjes veroorzaakt. Toch lijkt de vaste stroomlevering steeds beter te worden opgevangen.
Fossiel raakt uit beeld, maar gas blijft nodig
De afhankelijkheid van kolen slinkt zienderogen: nog slechts 9,2% van het stroomaanbod in de EU komt uit kolencentrales, in veel landen nog minder. Maar achter de stopcontacten blijft aardgas een steunpilaar, verantwoordelijk voor 16,7% van de elektriciteitsmix. Voor consumenten betekent dit dat de energierekening mede wordt beïnvloed door internationale gasprijzen en geopolitieke schommelingen. Vooral in koude winters zijn prijsstijgingen of onzekerheid direct voelbaar.
Lokale energie en de zoektocht naar stabiliteit
Met minder fossiele bronnen in beeld komt het belang van eigen duurzame energie scherper naar voren. Wie lokaal stroom opwekt, bijvoorbeeld in een coöperatie of via het eigen dak, draagt bij aan meer onafhankelijkheid. Juist nu schommelingen op de wereldmarkt voor fossiele brandstoffen risico’s kunnen veroorzaken, zoeken overheden en bedrijven naar manieren om productie dichtbij huis te houden. In deze ontwikkeling schuilt ook stabiliteit voor de toekomst, al vraagt het om slimme investeringen en soms nieuwe gewoontes in het gebruik van energie.
Een kalme verschuiving met gevolgen
Terwijl de dagen hun gang gaan en huishoudens hun apparaten blijven gebruiken zoals altijd, is het aandeel van wind en zon in de elektriciteitsmix stilletjes voorbij dat van fossiel geschoven. Deze ontwikkeling ontstaat niet met grote gebaren maar door jarenlange, aanhoudende keuzes. De overgang is ondertussen niet alleen historisch maar tastbaar: zowel in de cijfers als in het landschap – en steeds meer in de zekerheid waarmee het licht dag na dag aangaat.
