De eerste noten trillen door de zaal, lichte schijnwerpers dansen langs gezichten, maar steeds meer ogen zoeken hun scherm in plaats van het podium. Een hand vol telefoons splitst de beleving – vastleggen of écht meemaken? In die korte seconden waarin iedereen zijn toestel omhoog steekt, verschijnen contouren van gedrag die meer zeggen dan je zou denken. Wat gebeurt er eigenlijk, als herinneringen op video worden gezet terwijl het live-moment voortglijdt?
De smartphone als geheugen buiten jezelf
In het donker van een concertzaal lijkt de telefoon soms een tweede brein. Mensen grijpen er sneller naar dan naar hun buurman. Het filmen zorgt voor een gevoel van zekerheid; de herinnering zit veilig opgeslagen, mocht het echte moment vervagen.
Psychologen noemen het extern geheugen – het idee dat je niet alles zelf hoeft te onthouden, zolang je het maar filmt. Toch blijkt dat het opnemen van ieder liedje betekent dat details minder diep inslijten in je hoofd. Terwijl de muziek klinkt, zoekt je brein tegelijk naar het perfecte shot.
Wat zeggen die gewoontes over ons?
Het gedrag rond filmen laat volgens deskundigen vaak acht kenmerken zien. Sommige concertgangers zijn op zoek naar sociale bevestiging: bewijs online dat ze erbij waren. Anderen willen geen seconde van het hoogtepunt missen en houden hun scherm paraat, uit angst om het perfecte moment te laten schieten.
Er zijn mensen die zichzelf vooral herkennen in wat ze delen, als een digitale badge aan hun identiteit. Voor sommigen biedt het filmen een gevoel van controle, of een soort schild tegen onverwachte gevoelens die live-muziek losmaakt. Multitasken lijkt vanzelfsprekend, maar verdeelt de aandacht tussen artiest, beeld en likes. Zo wordt intens meebeleven onbewust ingeruild voor snelle registratie.
Wat doet het met de beleving?
Wie filmt, is vaak niet volledig aanwezig. De aandacht wisselt voortdurend tussen scherm en podium. Emotionele pieken, normaal versterkt door het gevoel echt deel uit te maken van de menigte, vlakken af. De telefoon werkt deels als buffer, deels als manier om iets aan anderen te laten zien.
Tijdelijke herinneringen raken versterkt doordat ze worden opgeslagen, maar die herinneringen zijn niet hetzelfde als wanneer je ogen alles registreerden zonder tussenkomst. Juist dát verschil kan maken dat muziek minder intens aanvoelt, zelfs als het optreden technisch vlekkeloos is.
Tussen vasthouden en loslaten
Voor veel bezoekers voelt het maken van een korte opname logisch en geruststellend. Maar steeds vaker klinkt het advies: probeer af en toe een moment zonder telefoon te beleven. Eén lied volledig in je opnemen zonder te filmen of delen, kan de muziek onverwacht rijker maken.
Op die momenten verliest de zaal zijn schermpjes, en klinkt er soms iets in de stilte tussen de nummers – het simpele besef hier en nu te zijn, met slechts de muziek en jezelf als getuigen.
Kijken, opnemen, maar ook ervaren
Concerten laten zien hoe technologie en emoties verstrengelen. Vasthouden aan het digitale geheugen geeft houvast, maar het blijft de vraag hoeveel er écht beklijft als aandacht automatisch verschuift naar het scherm. Wie bewust afstemt tussen vastleggen en voelen, merkt soms dat de puurste herinnering ontstaat als de telefoon – even – op zak blijft.
