Aan de waterlijn in een mangrove valt een kleine krab nauwelijks op tussen het slik en de wortels. Toch gebeurt er onder zijn pantser iets wat niet direct zichtbaar is. Terwijl wind en getij de oevers vormen, is deze krab onderdeel van een proces dat het probleem van plasticvervuiling een onverwachte wending geeft.
De krab die plastic verwerkt in de natuur
Wie langs een moerasrand loopt, ziet soms het abrupte bewegen van een Minuca vocator, een kleine violistenkrab. Het dier leeft in mangroven, waar zij zich tegoed doen aan het slibbige sediment. Op het eerste gezicht lijkt deze krab vooral bezig met overleven. Wat minder zichtbaar is: zij nemen grote hoeveelheden microplastics op tijdens het foerageren.
In deze subtropische gebieden is plastic allang niet meer vreemd. De krab lijkt in staat deze deeltjes in een paar dagen te verteren en zelfs te breken tot kleinere fragmenten.
Het plasticprobleem verschuift van vorm
Onderzoekers ontdekten dat Minuca vocator tot wel dertien keer meer microplastics ophoopt dan in de omgeving te meten valt. In hun lichaam hopen de plasticdeeltjes zich vooral op in het achterste deel van de darm. Hier worden microplastics verder gefragmenteerd tot nanoplastics: nog kleinere stukjes die met het blote oog niet waarneembaar zijn.
Het breekproces begint in een soort maagmolen, geholpen door bacteriën die het plastic gedeeltelijk verder afbreken. Toch is het resultaat geen volledige oplossing – alleen een nieuwe, kleinere vorm van vervuiling.
De route naar de voedselketen
Door de omzetting van microplastics naar nanoplastics ontstaat een risico dat dieper het ecosysteem binnendringt. Nanoplastics zijn klein genoeg om makkelijker in weefsels van organismen terecht te komen, en zo verder te reizen richting roofdieren. Op deze manier kan het plastic zich verspreiden tot in de hogere schakels van de voedselketen.
Hoewel het lijkt alsof de krabben het milieu schoonmaken, brengen ze het plastic juist in een andere, ongrijpbaardere staat. De impact daarvan is nog nauwelijks in kaart gebracht.
Onzichtbare gevolgen voor mens en dier
Er zijn steeds meer aanwijzingen dat microplastics zelfs in het menselijk lichaam worden teruggevonden, van longen tot hersenen. Wat dit betekent voor onze gezondheid, is nog veel onduidelijker dan voor lokale dieren. Zichtbaar of niet, de aanwezigheid van plastics in het milieu groeit, waarbij de gevolgen uiteenlopen van verstoring van biodiversiteit tot mogelijk gevolgen op de lange termijn voor de mens.
Terwijl onderzoek doorgaat, blijft het antwoord op wat deze kleine krab voor het ecosysteem betekent onvolledig. Wat zichtbaar was als een natuurlijke opruimer, blijkt in werkelijkheid een schakel in een complex probleem dat zich aan het oog onttrekt.
